Podatek wojenny: wiosenna prognoza IHS wycenia, ile Austrię kosztuje konflikt z Iranem
Cena wojny: pół punktu procentowego wzrostu
Podatek wojenny: wiosenna prognoza IHS wycenia, ile Austrię kosztuje konflikt z Iranem
Czołowy wiedeński instytut badań ekonomicznych ocenia straty ilościowo – i kreśli dwa bardzo różne scenariusze na rok 2026 i dalej
OPUBLIKOWANO 28 maja 2026
Cena wojny: pół punktu procentowego wzrostu
Według „IHS Konjunkturprognose Frühling 2026 – Iran-Krieg bremst die Konjunktur”, wiosennej prognozy opublikowanej przez Institut für Höhere Studien 10 kwietnia 2026 roku, ożywienie gospodarcze Austrii jest istotnie zakłócane przez skutki wojny z Iranem. IHS obniżył prognozę PKB na 2026 rok do 0,5 procent, a na 2027 rok do 0,8 procent – ścieżka ożywienia byłaby znacznie silniejsza, gdyby konflikt nie wybuchł.
Kontrfaktyczne wyliczenie instytutu uderza precyzją: bez wojny z Iranem gospodarka Austrii urosłaby w 2026 roku o 0,5 punktu procentowego więcej, a w 2027 roku o 0,3 punktu procentowego więcej. Inflacja z kolei byłaby w tym roku niższa o 0,9 punktu procentowego, a w 2027 roku o 0,2 punktu. Liczby te nie stanowią przedziałów niepewności – to najlepsze szacunki IHS dotyczące bezpośredniego kosztu ekonomicznego konfliktu, oparte na rynkowych oczekiwaniach cen energii z 20 marca 2026 roku.
Punkt wyjścia Austrii
Zanim oceni, dokąd zmierza gospodarka, IHS przedstawia ważny kontekst tego, skąd ona przychodzi. Po dwóch kolejnych latach spadku PKB Austria wróciła w 2025 roku na ścieżkę wzrostu, rozwijając się o 0,6 procent. Ożywienie było nierówne: mocny początek roku osłabł, gdy gospodarka wyhamowała do zaledwie 0,3 procent wzrostu w trzecim kwartale i ustabilizowała się w stagnacji w czwartym.
Motorami skromnej ekspansji 2025 roku były konsumpcja publiczna i inwestycje w wyposażenie – te drugie wzrosły o imponujące 5,0 procent dzięki korzystnym warunkom finansowania, narosłym potrzebom wymiany i rodzącemu się ożywieniu aktywności przemysłowej. Konsumpcja prywatna wzrosła o 0,5 procent. Inwestycje budowlane kontynuowały spadek trwający już od kilku lat, kurcząc się o 2,9 procent. Recesja przemysłowa, która mocno ciążyła gospodarce, wreszcie dobiegła końca.
Pierwsze miesiące 2026 roku wskazywały na kontynuację tego ostrożnego ożywienia. Potem wybuchła wojna z Iranem.
Szok cen energii w liczbach
Prognoza IHS opiera się na konkretnym zestawie założeń dotyczących cen energii, co czyni ją bardziej przejrzystą – i bardziej falsyfikowalną – niż wiele porównywalnych projekcji. W oparciu o oczekiwania rynkowe z 20 marca instytut przewiduje, że ropa osiągnie szczyt około 107 dolarów za baryłkę w drugim kwartale 2026 roku, po czym spadnie do średniej rocznej 92,50 dolara. W 2027 roku średnia spada dalej do 80,70 dolara – wciąż znacznie powyżej 69,20 dolara odnotowanych w 2025 roku.
Ceny gazu podążają podobnym, lecz bardziej uporczywym wzorcem. Z średniej 37 euro za megawatogodzinę w 2025 roku ceny mają skoczyć do prawie 60 euro w drugim kwartale, by następnie ustabilizować się na średnim poziomie 54 euro w 2026 roku. W 2027 roku gaz pozostaje na podwyższonym poziomie 46 euro. Ta sztywność cen gazu – w porównaniu z ropą – odzwierciedla strukturalne zniszczenia infrastruktury wydobywczej i transportowej na Bliskim Wschodzie, której nie da się naprawić tak szybko, jak można przekierować przepływy ropy.
Te założenia dotyczące cen energii przekładają się bezpośrednio na prognozę inflacji. IHS przewiduje średnią inflację cen konsumpcyjnych na poziomie 2,9 procent w 2026 roku i 2,4 procent w 2027 roku – oba wyniki wyraźnie powyżej celu EBC wynoszącego 2 procent. Marcowy odczyt CPI odzwierciedlał już skok cen paliw, natomiast pełne przeniesienie wyższych kosztów gazu, nawozów i transportu na ceny żywności i towarów ma następować stopniowo przez resztę roku.
Rozbicie wzrostu: konsumpcja, inwestycje i handel
Tabela prognoz IHS zawiera szczegółowy rozkład oczekiwanych wyników gospodarczych, który warto dokładnie przeanalizować. Konsumpcja prywatna ma wzrosnąć w 2026 roku zaledwie o 0,5 procent – tyle samo co w 2025 roku i mniej, niż potrzeba, by wyraźnie wesprzeć szersze ożywienie. Wobec ściśniętych przez rosnącą inflację realnych dochodów gospodarstw domowych stopa oszczędności ma spaść tylko nieznacznie, z 9,9 procent w 2025 roku do 9,3 procent – co sugeruje, że gospodarstwa domowe częściowo zamortyzują wyższe ceny, mniej oszczędzając, ale nie zwiększą dramatycznie wydatków.
Inwestycje w wyposażenie, które były jednym z jaśniejszych punktów danych za 2025 rok, mają gwałtownie wyhamować do 1,5 procent wzrostu w 2026 roku. Winowajcy są znajomi: słabszy popyt krajowy i zagraniczny, podwyższona niepewność, rosnące stopy procentowe na rynku kapitałowym i pogarszające się warunki finansowania. Inwestycje budowlane kontynuują długotrwały spadek – IHS prognozuje dalszy spadek o 1,9 procent w 2026 roku i o 1,0 procent w 2027 roku. Budownictwo mieszkaniowe pozostaje najbardziej problematycznym segmentem, a rosnące koszty kredytu i malejąca liczba pozwoleń na budowę wskazują na dalszą słabość.
Po stronie zewnętrznej eksport towarów ma się nieznacznie odbić – o 0,6 procent w 2026 roku i o 2,0 procent w 2027 roku. Ten umiarkowany optymizm opiera się na ugodach płacowych w przemyśle zorientowanych na produktywność, poprawiających się danych o napływie zamówień oraz oczekiwaniu, że austriaccy eksporterzy odzyskają część konkurencyjności. IHS przyznaje jednak, że handel światowy ma w 2026 roku wzrosnąć zaledwie o 0,2 procent – to dramatyczne spowolnienie z 4,4 procent w 2025 roku – co pozostawia niewielki wiatr w żagle dla firm nastawionych na eksport.
Rynek pracy i finanse publiczne: utrzymanie, ale ledwo
IHS prognozuje wzrost zatrudnienia o 0,2 procent w 2026 roku i o 0,4 procent w 2027 roku – dodatni, ale niewystarczający, by wyraźnie zmniejszyć bezrobocie. Krajowa stopa bezrobocia ma nieznacznie wzrosnąć do 7,5 procent w 2026 roku – o jedną dziesiątą punktu procentowego powyżej poziomu z 2025 roku – a następnie cofnąć się do 7,4 procent w 2027 roku. Według definicji Eurostatu bezrobocie wynosi 5,7 procent, a następnie 5,6 procent. Wzrost płac ma się znacząco zmniejszyć, z 3,6 procent w 2025 roku do zaledwie 2,0 procent w tym roku, co częściowo odzwierciedla umiarkowane wyniki rokowań zbiorowych, jakich IHS oczekuje wskutek słabszych warunków gospodarczych.
Po stronie fiskalnej IHS prognozuje deficyt sektora instytucji rządowych na poziomie 4,2 procent PKB w 2026 roku i 4,1 procent w 2027 roku – bez zmian w stosunku do 2025 roku. Lepszy od oczekiwań wynik wydatków federalnych w ubiegłym roku nieco poprawia pozycję wyjściową, ale słabnący wzrost i związany z nim spadek wpływów podatkowych w dużej mierze niwelują tę przewagę. Droga Austrii do stabilności fiskalnej pozostaje wyzwaniem średnioterminowym, a nie bezpośrednim kryzysem, lecz liczby zostawiają niewielki margines na dodatkowe zobowiązania wydatkowe.
Scenariusz alternatywny: co, jeśli będzie gorzej?
Jedną z najcenniejszych cech wiosennej prognozy IHS jest jej wyraźny scenariusz alternatywny – zdyscyplinowana próba oszacowania ryzyka spadkowego, jeśli wojna z Iranem dalej eskaluje. W tym scenariuszu ceny ropy i gazu osiągają wyższy szczyt i utrzymują się na podwyższonym poziomie dłużej niż w scenariuszu bazowym. Skutek: wzrost PKB spada do 0,3 procent w 2026 roku i 0,7 procent w 2027 roku, podczas gdy inflacja rośnie do 3,1 procent w tym roku i pozostaje na poziomie 2,8 procent w 2027 roku.
Różnica między scenariuszem bazowym a alternatywnym nie jest katastrofalna w kategoriach nagłówkowego PKB – ale różnica w inflacji ma ogromne znaczenie dla realnych dochodów gospodarstw domowych, dynamiki płac i polityki EBC. Inflacja utrzymująca się powyżej 3 procent niemal na pewno skłoniłaby EBC do podwyżki stóp procentowych, zaostrzając warunki finansowania właśnie wtedy, gdy firmy potrzebują kredytu, by przetrwać szok energetyczny. To wtórne zaostrzenie byłoby miejscem, w którym rzeczywiste szkody gospodarcze scenariusza alternatywnego byłyby odczuwalne najdotkliwiej.
Przesłanie strukturalne: kryzys jako szansa – jeśli zostanie wykorzystana
IHS kończy swoją wiosenną prognozę charakterystycznym wyzwaniem skierowanym do austriackich decydentów. Ryzyka są realne, a niepewność wysoka – ale instytut zauważa, że kryzysy mogą być również katalizatorami. Jeśli obecne zakłócenia zostaną wykorzystane jako okazja do przyspieszenia od dawna odkładanych reform strukturalnych – elastyczności rynku pracy, uproszczenia regulacji, inwestycji w infrastrukturę transformacji energetycznej – Austria mogłaby wyjść z tego okresu ze wzrostem produktywności, który zapewni trwałe wsparcie dla wzrostu gospodarczego.
To przesłanie nieswojo współbrzmi z bezpośrednią presją rosnących cen i słabnącego popytu. Jednak IHS zawsze osadzał krótkoterminowe prognozowanie w dłuższej perspektywie strukturalnej, a ta prognoza nie jest wyjątkiem. Pytanie nie dotyczy wyłącznie tego, czy Austria przejdzie przez 2026 rok bez szwanku – chodzi o to, czy kraj wykorzysta turbulencje obecnej chwili, by zbudować bardziej odporny fundament gospodarczy na nadchodzące lata.
Źródło: reformbusiness.com