Szok na Bliskim Wschodzie nie uderza w świat równomiernie – a kolejna fala inflacji dopiero się zaczyna

Trzy scenariusze MFW – i to, czego w nich brakuje

Szok na Bliskim Wschodzie nie uderza w świat równomiernie — a kolejna fala inflacji dopiero się zaczyna

Szok na Bliskim Wschodzie nie uderza w świat równomiernie – a kolejna fala inflacji dopiero się zaczyna

Cotygodniowa analiza ekonomiczna Mizuho Research Institute wskazuje kraje najbardziej podatne na szok cen energii wywołany wojną w Iranie, dokumentuje 54-procentowy miesięczny skok cen mocznika nawozowego i stwierdza, że japońskie firmy są znacznie lepiej przygotowane do podnoszenia cen niż w 2022 roku

Sales Magazine powered by ReformBusiness, Twój zewnętrzny partner sprzedażowy

Szok na Bliskim Wschodzie nie uderza w świat równomiernie – a kolejna fala inflacji dopiero się zaczyna

Cotygodniowa analiza ekonomiczna Mizuho Research Institute wskazuje kraje najbardziej podatne na szok cen energii wywołany wojną w Iranie, dokumentuje 54-procentowy miesięczny skok cen mocznika nawozowego i stwierdza, że japońskie firmy są znacznie lepiej przygotowane do podnoszenia cen niż w 2022 roku

Sales Magazine powered by ReformBusiness, Twój zewnętrzny partner sprzedażowy

OPUBLIKOWANO 28 maja 2026

Trzy scenariusze MFW – i to, czego w nich brakuje

Według raportu „みずほ経済ウィークリー 4月22日 ~中東ショックの悪影響は脆弱国に集中~”, opublikowanego przez Mizuho Research Institute 22 kwietnia 2026 roku, MFW oparł swoją ocenę globalnych skutków wojny w Iranie na trzech scenariuszach. Scenariusz referencyjny (早期収束) – odpowiadający scenariuszowi bazowemu MFW – zakłada szybkie rozwiązanie konfliktu i prognozuje wzrost światowego PKB w 2026 roku na poziomie +3,1 procent, co oznacza niewielką korektę w dół względem styczniowej prognozy +3,3 procent. Bez konfliktu na Bliskim Wschodzie, według szacunków MFW, globalny wzrost wyniósłby +3,4 procent – co oznacza, że w tym scenariuszu konflikt kosztował świat około 0,3 punktu procentowego wzrostu.

Scenariusz niekorzystny (長期化) zakłada przedłużający się konflikt, w którym światowy wzrost spada do górnego przedziału 2 procent. Scenariusz ciężki (激化) zakłada eskalację, w której wzrost spada głębiej w przedział 2 procent, a odbicie jest powolne i płytkie. Ocena prac MFW przez Mizuho jest dobitna: wartości prognoz MFW mogą być nieco zbyt optymistyczne, ponieważ nie uwzględniają w pełni możliwości zakłóceń podaży. Scenariusz referencyjny może więc być w istocie najlepszym możliwym przypadkiem przebranym za scenariusz bazowy.

Nierównomierny rozkład: najbardziej cierpią kraje podatne na wstrząsy

Najważniejszy wniosek analityczny z wydania Weekly z 22 kwietnia dotyczy geograficznego i strukturalnego rozkładu skutków szoku. Własna analiza regionalnych danych MFW przeprowadzona przez Mizuho ujawnia wzorzec skrajnej koncentracji: kraje doświadczające największych negatywnych skutków należą do trzech konkretnych kategorii – sama strefa konfliktu (Bliski Wschód), kraje rozwijające się o niskich dochodach (zwłaszcza Afryka Subsaharyjska) oraz gospodarki wschodzące importujące energię.

W przypadku tych grup krajów już sam scenariusz szybkiego rozwiązania konfliktu oznacza pogorszenie wzrostu wyraźnie większe niż średnia światowa. W scenariuszu przedłużającego się konfliktu presja spadkowa na te gospodarki jest dotkliwa – znacznie przekracza to, co sugeruje globalny wskaźnik wzrostu na poziomie 2 procent. Afryka Subsaharyjska, która w dużej mierze zależy od importowanych nawozów (których znaczna część przepływa przez Cieśninę Ormuz), mierzy się jednocześnie z bezpośrednim kanałem cen energii i kanałem cen żywności.

Natomiast główne gospodarki rozwinięte – Stany Zjednoczone, Unia Europejska, Japonia – odczuwają stosunkowo ograniczone skutki nawet w scenariuszach niekorzystnych. Dywersyfikacja dostaw energii, bufory finansowe i zdolność do wdrażania reakcji polityki gospodarczej zapewniają im ochronę, jakiej kraje o niższych dochodach po prostu nie mają. Jak zauważa Mizuho, globalny wskaźnik wzrostu zaniża powagę tego, co dzieje się w najbardziej narażonych gospodarkach, jednocześnie zawyżając odporność krajów, które faktycznie ponoszą największe szkody.

Szok nawozowy: mocznik droższy o 54 procent w ciągu jednego miesiąca

Drugi główny wątek analityczny wydania Weekly z 22 kwietnia dotyczy szoku, który wzbudził mniej uwagi na świecie niż ceny ropy i gazu, ale może okazać się równie istotny dla dynamiki cen konsumenckich: cen nawozów. Według danych Banku Światowego indeks cen nawozów wzrósł w marcu 2026 roku o 26 procent miesiąc do miesiąca – to bardzo duży wzrost jak na jeden miesiąc. W ramach tego agregatu ceny mocznika wystrzeliły o 54 procent miesiąc do miesiąca – dramatyczny skok bezpośrednio związany z zakłóceniami w Cieśninie Ormuz.

Mechanizm jest prosty. Około 20–30 procent światowego eksportu nawozów – a konkretnie około 35 procent światowego eksportu mocznika – przepływa przez Cieśninę Ormuz. Arabia Saudyjska i Katar należą do największych eksporterów mocznika na świecie. Gdy cieśnina zostaje zakłócona, podaż mocznika gwałtownie się kurczy, a ceny reagują natychmiast. Odczyt z marca 2026 roku, choć jeszcze nie dorównuje szczytom z lat 2021–2022 z okresu konfliktu na Ukrainie, jest już znaczący i będzie dalej rósł, jeśli cieśnina pozostanie ograniczona.

Skutki dla cen konsumenckich są opóźnione, ale znaczne. Mizuho dokumentuje przebieg transmisji z okresu konfliktu rosyjsko-ukraińskiego: inflacja cen żywności (CPI) osiągnęła szczyt w Stanach Zjednoczonych około sześć miesięcy po szoku cen nawozów, w strefie euro około trzynaście miesięcy po nim, a w Japonii około dziewiętnaście miesięcy po nim. Szczytowy wzrost CPI żywności w Japonii był mniejszy co do skali niż w USA i Europie, ale jego skutki trwały dłużej. Zastosowany do obecnego szoku, ten harmonogram oznacza, że wzrost cen nawozów z marca 2026 roku zacznie być widoczny w CPI żywności w USA około września 2026 roku, w CPI żywności strefy euro około kwietnia 2027 roku, a w japońskim CPI żywności około października 2027 roku.

Japonia: firmy gotowe podnosić ceny szybciej niż w 2022 roku

Jedno z najbardziej specyficznych dla Japonii ustaleń wydania Weekly z 22 kwietnia dotyczy gotowości i tempa, w jakim japońskie firmy przerzucają wzrost kosztów na klientów. Dane z kwietniowego badania Tokyo Shoko Research z 2026 roku, obejmującego 2837 firm, pozwalają na uderzające porównanie z tym samym badaniem przeprowadzonym w kwietniu 2022 roku – w okresie po szoku cen energii wywołanym wojną rosyjsko-ukraińską.

W 2022 roku około 30 procent japońskich firm deklarowało, że było w stanie przenieść wzrost kosztów na klientów. W kwietniu 2026 roku ponad 60 procent twierdzi, że albo już przerzuca koszty, albo zrobi to w ciągu trzech miesięcy. Poprawa jest dramatyczna: kultura absorbowania kosztów, która cechowała zachowania japońskich przedsiębiorstw podczas wcześniejszych epizodów inflacyjnych, częściowo ustąpiła bardziej proaktywnej postawie cenowej.

Skutki cen ropy dla kosztów japońskich firm są dotkliwe. Jeśli ceny ropy utrzymają się powyżej 100 dolarów za baryłkę, 58,4 procent japońskich firm spodziewa się wzrostu swoich kosztów o 20 procent lub więcej w porównaniu z rokiem poprzednim. W podziale na branże największy odsetek firm oczekujących wzrostu kosztów o ponad 20 procent występuje w budownictwie (70,7 procent) i transporcie (68,0 procent). Są to kapitałochłonne, uzależnione od paliw branże, które nie mogą łatwo zabezpieczyć się przed zmianami cen energii.

Wniosek dla polityki gospodarczej – zgodny z kwietniowym Raportem o perspektywach Banku Japonii – jest taki, że przenoszenie inflacji z obecnego szoku będzie szybsze i szersze niż w epizodzie z 2022 roku, właśnie dlatego, że zmieniło się zachowanie cenowe przedsiębiorstw. Obawy BOJ o ryzyko wyższej inflacji opierają się dokładnie na tej dynamice.

Szok nawozowy: mocznik droższy o 54 procent w ciągu jednego miesiąca

Drugi główny wątek analityczny wydania Weekly z 22 kwietnia dotyczy szoku, który wzbudził mniej uwagi na świecie niż ceny ropy i gazu, ale może okazać się równie istotny dla dynamiki cen konsumenckich: cen nawozów. Według danych Banku Światowego indeks cen nawozów wzrósł w marcu 2026 roku o 26 procent miesiąc do miesiąca – to bardzo duży wzrost jak na jeden miesiąc. W ramach tego agregatu ceny mocznika wystrzeliły o 54 procent miesiąc do miesiąca – dramatyczny skok bezpośrednio związany z zakłóceniami w Cieśninie Ormuz.

Mechanizm jest prosty. Około 20–30 procent światowego eksportu nawozów – a konkretnie około 35 procent światowego eksportu mocznika – przepływa przez Cieśninę Ormuz. Arabia Saudyjska i Katar należą do największych eksporterów mocznika na świecie. Gdy cieśnina zostaje zakłócona, podaż mocznika gwałtownie się kurczy, a ceny reagują natychmiast. Odczyt z marca 2026 roku, choć jeszcze nie dorównuje szczytom z lat 2021–2022 z okresu konfliktu na Ukrainie, jest już znaczący i będzie dalej rósł, jeśli cieśnina pozostanie ograniczona.

Skutki dla cen konsumenckich są opóźnione, ale znaczne. Mizuho dokumentuje przebieg transmisji z okresu konfliktu rosyjsko-ukraińskiego: inflacja cen żywności (CPI) osiągnęła szczyt w Stanach Zjednoczonych około sześć miesięcy po szoku cen nawozów, w strefie euro około trzynaście miesięcy po nim, a w Japonii około dziewiętnaście miesięcy po nim. Szczytowy wzrost CPI żywności w Japonii był mniejszy co do skali niż w USA i Europie, ale jego skutki trwały dłużej. Zastosowany do obecnego szoku, ten harmonogram oznacza, że wzrost cen nawozów z marca 2026 roku zacznie być widoczny w CPI żywności w USA około września 2026 roku, w CPI żywności strefy euro około kwietnia 2027 roku, a w japońskim CPI żywności około października 2027 roku.

Turystyka przyjazdowa do Japonii: liczba gości z Bliskiego Wschodu spadła o 30 procent

Wojna w Iranie dociera do Japonii jednym kanałem, któremu poświęca się mniej uwagi analitycznej niż cenom energii: turystyką przyjazdową. Dane z marca 2026 roku pokazują, że ogólna liczba odwiedzających z zagranicy utrzymała się stosunkowo dobrze – przyjazdy z Tajwanu i innych rynków azjatyckich zrekompensowały spadki z Chin. Jednak komponent bliskowschodni spadł o około 30 procent, ponieważ zawieszenie tras lotniczych i regionalne obawy o bezpieczeństwo drastycznie ograniczyły podróże z krajów regionu Zatoki.

Turyści z Bliskiego Wschodu nie stanowią dużej części ogółu przyjazdów do Japonii, ale są segmentem o nieproporcjonalnie wysokich wydatkach. Spadek liczby przyjazdów o 30 procent oznacza zatem proporcjonalnie większe obniżenie wydatków konsumpcyjnych turystów przyjezdnych. Mizuho wskazuje to jako czynnik, który będzie nadal obciążał wpływy Japonii z turystyki przyjazdowej tak długo, jak długo będzie trwał konflikt, a trasy lotnicze do i z Zatoki pozostaną zawieszone lub ograniczone.

Szerszy obraz turystyki przyjazdowej do Japonii to stopniowa normalizacja po powrocie do formy po pandemii, skomplikowana zakłóceniami na Bliskim Wschodzie. Strukturalna siła Japonii jako kierunku turystycznego – konkurencyjność kursu walutowego, atrakcyjność kulturowa, poprawiająca się infrastruktura transportowa – pozostaje nienaruszona. Jednak konflikt w Zatoce czasowo usunął z rynku jeden z segmentów turystów o najwyższych wydatkach.

Azja: cykle obniżek stóp zatrzymują się wraz ze wzrostem ryzyka stagflacji

Omówienie azjatyckiej polityki pieniężnej w wydaniu Weekly z 22 kwietnia dokumentuje znaczącą zmianę w regionie: w większości głównych azjatyckich banków centralnych cykle obniżek stóp, które rozpoczęły się w latach 2024 i 2025, są wstrzymywane lub kończone. Korea i Indie utrzymały stopy bez zmian. Singapur przesunął się w stronę łagodnego zaostrzenia warunków monetarnych. Ocena Mizuho jest taka, że banki centralne w całej Azji znalazły się teraz w tym samym potrzasku, który Raport o perspektywach Banku Japonii wskazał w odniesieniu do Japonii: ryzyka inflacyjne rosną (z powodu cen energii, a teraz także cen nawozów), a jednocześnie rosną ryzyka dla wzrostu (z powodu tego samego szoku energetycznego wpływającego na rentowność przedsiębiorstw i wydatki konsumentów).

Ta jednoczesna presja w górę na inflację i w dół na wzrost – klasyczna definicja ryzyka stagflacyjnego – pozostawia azjatyckim bankom centralnym ograniczone możliwości. Obniżenie stóp wsparłoby wzrost, ale groziłoby przyspieszeniem przenoszenia inflacji dokładnie w momencie, gdy zachowania cenowe przedsiębiorstw stają się bardziej agresywne. Podwyżka stóp stłumiłaby inflację, ale mogłaby wepchnąć kruchy wzrost w recesję. Rezultatem, jak prognozuje Mizuho, jest to, że większość azjatyckich banków centralnych utrzyma stopy bez zmian, obserwując, jak rozwija się podwójna presja – polityka czujnej cierpliwości, która odzwierciedla wyraźnie warunkowe stanowisko samego Banku Japonii.

Sales Magazine powered by ReformBusiness, Twój zewnętrzny partner sprzedażowy

Problem agregacji: dlaczego globalne nagłówki mogą wprowadzać w błąd

Wydanie Weekly z 22 kwietnia kończy się spostrzeżeniem, które przecina wszystkie analizy poszczególnych krajów: agregowanie skutków szoku na Bliskim Wschodzie do globalnych nagłówków o wzroście systematycznie przekłamuje rozkład szkód. Obniżenie światowego wzrostu PKB o 0,3 punktu procentowego w scenariuszu szybkiego rozwiązania konfliktu brzmi jak coś, z czym można sobie poradzić. Po rozbiciu na Afrykę Subsaharyjską, na gospodarki Azji o niskich dochodach importujące energię, na konkretne branże w głównych gospodarkach najbardziej narażone na wzrost kosztów energii i nawozów, obraz jest znacznie poważniejszy.

Dodatkowa uwaga Mizuho o łańcuchach dostaw pierwiastków ziem rzadkich – udokumentowana w aneksie do głównego raportu – rozszerza ten wniosek o agregacji jeszcze dalej. Gdyby chińskie ograniczenia eksportu pierwiastków ziem rzadkich spowodowały 80-procentowe zmniejszenie importu tych pierwiastków do głównych gospodarek przemysłowych, wpływ na PKB wyniósłby od 0,5 do 1,8 punktu procentowego w krajach, gdzie substytucja jest trudna, w porównaniu z mniej niż 0,01 punktu procentowego tam, gdzie łańcuchy dostaw są odporne. Różnica między 1,8 procent a 0,01 procent wpływu na PKB przy tym samym fizycznym zakłóceniu jest w całości funkcją odporności łańcucha dostaw – a ta odporność jest w światowej gospodarce rozłożona bardzo nierówno.

Szok na Bliskim Wschodzie, szok nawozowy, ryzyko związane z pierwiastkami ziem rzadkich: żaden z nich nie jest historią globalną w sensie zagregowanym. To historie o tym, które kraje, które branże i które firmy są narażone – a które nie. Wkładem wydania Weekly z 22 kwietnia jest nazwanie tego rozkładu z analityczną precyzją zamiast pocieszającej średniej.

Źródło: reformbusiness.com

Do góry