Podzielona gospodarka Szwecji: firmy trzymają pozycję, a gospodarstwa domowe tracą ducha
Według „Normalt stämningsläge men mer pessimistiska hushåll – Konjunkturbarometern april 2026”, opublikowanego przez Konjunkturinstitutet 29 kwietnia 2026 roku, ogólny wskaźnik…
Podzielona gospodarka Szwecji: firmy trzymają pozycję, a gospodarstwa domowe tracą ducha
Kwietniowy odczyt szwedzkiego badania tendencji koniunktury ujawnia kraj, w którym zaufanie przedsiębiorstw i pesymizm konsumentów podążają w przeciwnych kierunkach
OPUBLIKOWANO 28 maja 2026
Nagłówek: normalnie, ale ciągnięte w dwie strony
Według „Normalt stämningsläge men mer pessimistiska hushåll – Konjunkturbarometern april 2026”, opublikowanego przez Konjunkturinstitutet 29 kwietnia 2026 roku, ogólny wskaźnik barometru spadł w kwietniu nieznacznie do 99,0 z 99,6 w marcu – odczyt, który nadal sygnalizuje normalny poziom nastrojów gospodarczych w Szwecji. Nagłówkowa stabilność skrywa jednak pogłębiającą się rozbieżność między sektorem przedsiębiorstw, który ogólnie utrzymuje się na średnim poziomie lub powyżej, a gospodarstwami domowymi, których wskaźnik zaufania gwałtownie spadł o 3,7 punktu do zaledwie 91,5 – znacznie poniżej długoterminowej normy wynoszącej 100.
Badanie obejmuje w przybliżeniu pełen zakres szwedzkiej aktywności gospodarczej, przy czym przemysł ma wagę 40 procent we wskaźniku barometru, usługi 30 procent, gospodarstwa domowe 20 procent, a handel detaliczny i budownictwo dzielą pozostałe 10 procent. Taka struktura wag oznacza, że pogorszenie w gospodarstwach domowych jest w nagłówku częściowo zamaskowane – ale jego skala i szerokość składowych czynią je jednym z najważniejszych sygnałów kwietniowego raportu.
Przemysł: normalny nagłówek, wyjątkowe plany cenowe
Szwedzki sektor przemysłowy wchodzi w drugi kwartał 2026 roku ze wskaźnikiem zaufania wynoszącym dokładnie 100,0 – dokładnie na poziomie długoterminowej średniej i praktycznie bez zmian od marca. Pozorna stabilność sektora jest realna, ale dane pod spodem wysyłają sprzeczne komunikaty.
Po stronie popytu napływ zamówień z rynku krajowego wzrósł gwałtownie do odczytu 22 – znacznie powyżej historycznej średniej wynoszącej 5 – a napływ zamówień eksportowych wynosi 25 wobec historycznej średniej 10. Zarówno krajowe, jak i zagraniczne oczekiwania dotyczące zamówień na najbliższe trzy miesiące pozostają podwyższone. Jednak wolumen produkcji w ciągu ostatnich trzech miesięcy wyniósł faktycznie 0 – bez zmian, wobec długoterminowej średniej 13. Firmy przemysłowe widzą silne zamówienia, ale jeszcze nie przekładają ich na wzrost produkcji w oczekiwanym tempie.
Najbardziej uderzającym punktem danych są ceny. Plany cen sprzedaży krajowej skoczyły do salda netto 35 – największego wzrostu w jednym miesiącu odnotowanego od początku serii w 1996 roku. Plany cen eksportowych również gwałtownie wzrosły do 19. Firmy wyraźnie przewidują, że presja kosztów energii przenikająca z konfliktu na Bliskim Wschodzie wymusi podwyżki cen, zwłaszcza na rynku krajowym. Szerokość i skala tego zamiaru zmiany cen jest godna uwagi i stanowi potencjalny sygnał inflacyjny wykraczający daleko poza bezpośredni składnik energetyczny.
Wykorzystanie mocy produkcyjnych wynosi 83 procent, nieco poniżej historycznej średniej 84 procent, podczas gdy braki kadrowe – zwłaszcza wśród specjalistów technicznych – pozostają nieco powyżej normalnych poziomów. Oceny rentowności pozostają jednak wyraźnie poniżej średniej, co sugeruje, że firmy absorbują presję kosztów, nie mogąc jeszcze w pełni przenieść jej na ceny.
Budownictwo: ponuro dziś, wyjątkowy optymizm jutro
Szwedzki sektor budowlany przedstawia jedną z najbardziej uderzających sprzeczności w kwietniowym barometrze. Wskaźnik zaufania spadł o 2,4 punktu do 100,5 – w normalnym zakresie – a składnik dotyczący zadowolenia z portfela zamówień pozostaje ujemny, przy czym firmy zgłaszają niezadowolenie powyżej przeciętnych poziomów. Zwłaszcza budowniczowie mieszkań odnotowują nastroje poniżej normy.
Jednak wybiegające w przyszłość składniki badania budowlanego są niemal zdumiewające w swoim optymizmie. Perspektywy rynku budowlanego w horyzoncie rocznym wynoszą saldo netto 47 – ponad czterokrotnie więcej niż historyczna średnia 10 – i są klasyfikowane jako „znacznie silniejsze niż zwykle”. Oczekiwania dotyczące portfela zamówień na najbliższe trzy miesiące wynoszą 35, wobec długoterminowej średniej 6. Oczekiwania dotyczące aktywności budowlanej są znacznie powyżej normy. Oczekiwania cen ofertowych rosną.
Z tego wynika, że szwedzka branża budowlana uważa obecną słabość za tymczasową i że wyraźne ożywienie jest bliskie – najprawdopodobniej napędzane połączeniem niskiego odsetka pustostanów, wciąż niskich w ujęciu historycznym stóp procentowych oraz portfela zatwierdzonych projektów budowlanych, które jeszcze nie ruszyły. To, czy ta pewność się potwierdzi, będzie w dużej mierze zależeć od rozwoju warunków finansowania i popytu gospodarstw domowych w drugiej połowie 2026 roku.
Handel detaliczny: obniżka podatku zniekształca obraz
Szwedzki sektor handlu detalicznego wrócił w kwietniu do nastrojów powyżej normy, a wskaźnik zaufania odbił do 107,8 po gwałtownym marcowym spadku. Odbicie odzwierciedla wzmacniające się oczekiwania sprzedaży i lepsze oceny zapasów. Kwietniowe dane o handlu detalicznym należy jednak czytać z jednym ważnym zastrzeżeniem: Szwecja obniżyła 1 kwietnia 2026 roku VAT na produkty spożywcze, co bezpośrednio wpłynęło na dynamikę cen w segmencie spożywczym.
Dane z badania pokazują, że sprzedawcy artykułów spożywczych nadal częściej obniżają ceny, niż je podnoszą – co jest konsekwencją przeniesienia obniżki VAT na ceny półkowe. Sprzedawcy artykułów niespożywczych natomiast podnoszą ceny powyżej historycznej normy. Plany cenowe w handlu detalicznym jako całości wzrosły gwałtownie do salda netto 27 – znacznie powyżej historycznej średniej 21 – co sugeruje, że podstawowa presja inflacyjna w sektorze jest znacząca, nawet uwzględniając efekt podatkowy na artykuły spożywcze.
Zatrudnienie w handlu detalicznym odbiło w kwietniu po dwóch miesiącach spadku, a firmy zgłaszały ponadprzeciętne zwiększenie liczby pracowników. Sześciomiesięczne perspektywy sprzedaży pozostają zdecydowanie powyżej normy, na poziomie 49. Dla sektora, który był pod znaczną presją przez większą część 2024 i 2025 roku, te odczyty oznaczają realną poprawę.
Nagłówek: normalnie, ale ciągnięte w dwie strony
Według „Normalt stämningsläge men mer pessimistiska hushåll – Konjunkturbarometern april 2026”, opublikowanego przez Konjunkturinstitutet 29 kwietnia 2026 roku, ogólny wskaźnik barometru spadł w kwietniu nieznacznie do 99,0 z 99,6 w marcu – odczyt, który nadal sygnalizuje normalny poziom nastrojów gospodarczych w Szwecji. Nagłówkowa stabilność skrywa jednak pogłębiającą się rozbieżność między sektorem przedsiębiorstw, który ogólnie utrzymuje się na średnim poziomie lub powyżej, a gospodarstwami domowymi, których wskaźnik zaufania gwałtownie spadł o 3,7 punktu do zaledwie 91,5 – znacznie poniżej długoterminowej normy wynoszącej 100.
Badanie obejmuje w przybliżeniu pełen zakres szwedzkiej aktywności gospodarczej, przy czym przemysł ma wagę 40 procent we wskaźniku barometru, usługi 30 procent, gospodarstwa domowe 20 procent, a handel detaliczny i budownictwo dzielą pozostałe 10 procent. Taka struktura wag oznacza, że pogorszenie w gospodarstwach domowych jest w nagłówku częściowo zamaskowane – ale jego skala i szerokość składowych czynią je jednym z najważniejszych sygnałów kwietniowego raportu.
Przemysł: normalny nagłówek, wyjątkowe plany cenowe
Szwedzki sektor przemysłowy wchodzi w drugi kwartał 2026 roku ze wskaźnikiem zaufania wynoszącym dokładnie 100,0 – dokładnie na poziomie długoterminowej średniej i praktycznie bez zmian od marca. Pozorna stabilność sektora jest realna, ale dane pod spodem wysyłają sprzeczne komunikaty.
Po stronie popytu napływ zamówień z rynku krajowego wzrósł gwałtownie do odczytu 22 – znacznie powyżej historycznej średniej wynoszącej 5 – a napływ zamówień eksportowych wynosi 25 wobec historycznej średniej 10. Zarówno krajowe, jak i zagraniczne oczekiwania dotyczące zamówień na najbliższe trzy miesiące pozostają podwyższone. Jednak wolumen produkcji w ciągu ostatnich trzech miesięcy wyniósł faktycznie 0 – bez zmian, wobec długoterminowej średniej 13. Firmy przemysłowe widzą silne zamówienia, ale jeszcze nie przekładają ich na wzrost produkcji w oczekiwanym tempie.
Najbardziej uderzającym punktem danych są ceny. Plany cen sprzedaży krajowej skoczyły do salda netto 35 – największego wzrostu w jednym miesiącu odnotowanego od początku serii w 1996 roku. Plany cen eksportowych również gwałtownie wzrosły do 19. Firmy wyraźnie przewidują, że presja kosztów energii przenikająca z konfliktu na Bliskim Wschodzie wymusi podwyżki cen, zwłaszcza na rynku krajowym. Szerokość i skala tego zamiaru zmiany cen jest godna uwagi i stanowi potencjalny sygnał inflacyjny wykraczający daleko poza bezpośredni składnik energetyczny.
Wykorzystanie mocy produkcyjnych wynosi 83 procent, nieco poniżej historycznej średniej 84 procent, podczas gdy braki kadrowe – zwłaszcza wśród specjalistów technicznych – pozostają nieco powyżej normalnych poziomów. Oceny rentowności pozostają jednak wyraźnie poniżej średniej, co sugeruje, że firmy absorbują presję kosztów, nie mogąc jeszcze w pełni przenieść jej na ceny.
Budownictwo: ponuro dziś, wyjątkowy optymizm jutro
Szwedzki sektor budowlany przedstawia jedną z najbardziej uderzających sprzeczności w kwietniowym barometrze. Wskaźnik zaufania spadł o 2,4 punktu do 100,5 – w normalnym zakresie – a składnik dotyczący zadowolenia z portfela zamówień pozostaje ujemny, przy czym firmy zgłaszają niezadowolenie powyżej przeciętnych poziomów. Zwłaszcza budowniczowie mieszkań odnotowują nastroje poniżej normy.
Jednak wybiegające w przyszłość składniki badania budowlanego są niemal zdumiewające w swoim optymizmie. Perspektywy rynku budowlanego w horyzoncie rocznym wynoszą saldo netto 47 – ponad czterokrotnie więcej niż historyczna średnia 10 – i są klasyfikowane jako „znacznie silniejsze niż zwykle”. Oczekiwania dotyczące portfela zamówień na najbliższe trzy miesiące wynoszą 35, wobec długoterminowej średniej 6. Oczekiwania dotyczące aktywności budowlanej są znacznie powyżej normy. Oczekiwania cen ofertowych rosną.
Z tego wynika, że szwedzka branża budowlana uważa obecną słabość za tymczasową i że wyraźne ożywienie jest bliskie – najprawdopodobniej napędzane połączeniem niskiego odsetka pustostanów, wciąż niskich w ujęciu historycznym stóp procentowych oraz portfela zatwierdzonych projektów budowlanych, które jeszcze nie ruszyły. To, czy ta pewność się potwierdzi, będzie w dużej mierze zależeć od rozwoju warunków finansowania i popytu gospodarstw domowych w drugiej połowie 2026 roku.
Handel detaliczny: obniżka podatku zniekształca obraz
Szwedzki sektor handlu detalicznego wrócił w kwietniu do nastrojów powyżej normy, a wskaźnik zaufania odbił do 107,8 po gwałtownym marcowym spadku. Odbicie odzwierciedla wzmacniające się oczekiwania sprzedaży i lepsze oceny zapasów. Kwietniowe dane o handlu detalicznym należy jednak czytać z jednym ważnym zastrzeżeniem: Szwecja obniżyła 1 kwietnia 2026 roku VAT na produkty spożywcze, co bezpośrednio wpłynęło na dynamikę cen w segmencie spożywczym.
Dane z badania pokazują, że sprzedawcy artykułów spożywczych nadal częściej obniżają ceny, niż je podnoszą – co jest konsekwencją przeniesienia obniżki VAT na ceny półkowe. Sprzedawcy artykułów niespożywczych natomiast podnoszą ceny powyżej historycznej normy. Plany cenowe w handlu detalicznym jako całości wzrosły gwałtownie do salda netto 27 – znacznie powyżej historycznej średniej 21 – co sugeruje, że podstawowa presja inflacyjna w sektorze jest znacząca, nawet uwzględniając efekt podatkowy na artykuły spożywcze.
Zatrudnienie w handlu detalicznym odbiło w kwietniu po dwóch miesiącach spadku, a firmy zgłaszały ponadprzeciętne zwiększenie liczby pracowników. Sześciomiesięczne perspektywy sprzedaży pozostają zdecydowanie powyżej normy, na poziomie 49. Dla sektora, który był pod znaczną presją przez większą część 2024 i 2025 roku, te odczyty oznaczają realną poprawę.
Usługi: cicha odporność pod powierzchnią
Szwedzki sektor usług utrzymał w kwietniu ogólnie normalne nastroje, a wskaźnik zaufania nieznacznie wzrósł do 101,7. Poprawę napędzały firmy zgłaszające bardziej pozytywną ocenę rozwoju własnej działalności w ciągu ostatnich trzech miesięcy – sygnał podstawowej odporności operacyjnej, który nagłówkowa liczba nieco niedoszacowuje.
Obecny wolumen zleceń w realizacji pozostaje jednak poniżej normy, a oceny rentowności – niezmienione od stycznia – są wyraźnie gorsze od średniej historycznej. Agencje pracy tymczasowej, przewoźnicy lądowi i firmy leasingowe należą do sektorów, w których niezadowolenie z rentowności jest najbardziej wyraźne. Sektor usług działa, ale nie prosperuje. Braki kadrowe, które w ostatnich latach były dotkliwe, znacznie zelżały – tylko około co piąta firma usługowa zgłasza obecnie niedobór personelu, poniżej długoterminowej normy.
Kryzys gospodarstw domowych: przepaść płciowa i podział pokoleniowy
Najbogatszą analitycznie i najważniejszą społecznie częścią kwietniowego barometru są dane o gospodarstwach domowych – a w nich niezwykła rozbieżność między nastrojami konsumenckimi mężczyzn i kobiet. Wskaźnik zaufania mężczyzn spadł gwałtownie o 6,2 punktu do 88,1, co jest klasyfikowane jako „znacznie słabsze niż zwykle”. Wskaźnik kobiet nieznacznie wzrósł o 1,1 punktu do 91,6. Różnica między tymi dwiema miesięcznymi zmianami – 7,3 punktu – jest największą odnotowaną od początku serii w 1996 roku.
Konjunkturinstitutet nie spekuluje na temat przyczyn tej rozbieżności, ale same dane dają pewne wskazówki. Oczekiwania gospodarstw domowych co do szwedzkiej gospodarki za rok gwałtownie spadły, podobnie jak oczekiwania dotyczące osobistych dochodów i gotowość do dużych zakupów. Ocena makroekonomiczna – jak Szwedzi oceniają gospodarkę krajową w porównaniu z dwunastoma miesiącami wcześniej – spadła o równowartość 1,3 punktu indeksu do -33, odczyt klasyfikowany jako poniżej normy.
Szczególnie uderzające w ogólnym obrazie gospodarstw domowych jest zacieranie się różnic między grupami dochodowymi. Przez ostatnie dwa lata gospodarstwa o niższych dochodach były konsekwentnie bardziej ponure niż te o wyższych dochodach. Ta różnica praktycznie się zatarła – nie dlatego, że gospodarstwa o niższych dochodach stały się bardziej optymistyczne, lecz dlatego, że gospodarstwa o wyższych dochodach stały się znacznie mniej. W kwietniu wszystkie grupy dochodowe wykazują mniej więcej podobnie słabe nastroje. Pesymizm, innymi słowy, przesunął się w górę rozkładu dochodów.
Pod względem tytułu prawnego do mieszkania najemcy pozostają bardziej pesymistyczni niż właściciele i osoby spłacające kredyt hipoteczny – zgodnie ze wzorcem z ostatnich dwóch lat, co odzwierciedla zarówno większą ekspozycję najemców na koszty energii, jak i ich słabszą pozycję w bilansie gospodarstwa domowego.
Oczekiwania inflacyjne i droga naprzód
Dwa ostatnie punkty danych z kwietniowego barometru zasługują na szczególną uwagę. Po pierwsze, oczekiwania inflacyjne przedsiębiorstw gwałtownie wzrosły – roczne oczekiwanie inflacji wśród firm skoczyło z 1,7 procent w styczniu do 2,6 procent w kwietniu, co jest znaczącym przesunięciem w górę, odzwierciedlającym zamiary zmiany cen widoczne już w danych o planach cenowych w poszczególnych sektorach.
Po drugie, własne oczekiwania inflacyjne gospodarstw domowych wzrosły do 7,5 procent na najbliższe dwanaście miesięcy – już wysokie i prawdopodobnie odzwierciedlające postrzeganie inflacji jako znacznie poważniejszej, niż odnotują ją oficjalne statystyki. Ta rozbieżność między inflacją postrzeganą a mierzoną jest trwałą cechą szwedzkich badań konsumenckich i stanowi realne ryzyko dla konsumpcji – ponieważ gospodarstwa domowe, które wierzą, że ceny rosną szybciej, niż faktycznie rosną, będą oszczędzać więcej i wydawać mniej, niż uzasadniają obiektywne warunki.
Łącznie kwietniowy barometr maluje obraz Szwecji gospodarczo funkcjonalnej, lecz psychologicznie podzielonej. Jej przedsiębiorstwa poruszają się w trudnym otoczeniu zewnętrznym ze spokojem zbliżonym do normalnego. Jej gospodarstwa domowe – zwłaszcza populacja męska i osoby o wyższych zarobkach – rewidują swoje oczekiwania gospodarcze w sposób, który, jeśli się utrzyma, może przełożyć się na realną powściągliwość konsumpcyjną w nadchodzących miesiącach. Rozbieżność między tymi dwiema Szwecjami jest definiującą historią gospodarczą wiosny 2026 roku.
Usługi: cicha odporność pod powierzchnią
Szwedzki sektor usług utrzymał w kwietniu ogólnie normalne nastroje, a wskaźnik zaufania nieznacznie wzrósł do 101,7. Poprawę napędzały firmy zgłaszające bardziej pozytywną ocenę rozwoju własnej działalności w ciągu ostatnich trzech miesięcy – sygnał podstawowej odporności operacyjnej, który nagłówkowa liczba nieco niedoszacowuje.
Obecny wolumen zleceń w realizacji pozostaje jednak poniżej normy, a oceny rentowności – niezmienione od stycznia – są wyraźnie gorsze od średniej historycznej. Agencje pracy tymczasowej, przewoźnicy lądowi i firmy leasingowe należą do sektorów, w których niezadowolenie z rentowności jest najbardziej wyraźne. Sektor usług działa, ale nie prosperuje. Braki kadrowe, które w ostatnich latach były dotkliwe, znacznie zelżały – tylko około co piąta firma usługowa zgłasza obecnie niedobór personelu, poniżej długoterminowej normy.
Kryzys gospodarstw domowych: przepaść płciowa i podział pokoleniowy
Najbogatszą analitycznie i najważniejszą społecznie częścią kwietniowego barometru są dane o gospodarstwach domowych – a w nich niezwykła rozbieżność między nastrojami konsumenckimi mężczyzn i kobiet. Wskaźnik zaufania mężczyzn spadł gwałtownie o 6,2 punktu do 88,1, co jest klasyfikowane jako „znacznie słabsze niż zwykle”. Wskaźnik kobiet nieznacznie wzrósł o 1,1 punktu do 91,6. Różnica między tymi dwiema miesięcznymi zmianami – 7,3 punktu – jest największą odnotowaną od początku serii w 1996 roku.
Konjunkturinstitutet nie spekuluje na temat przyczyn tej rozbieżności, ale same dane dają pewne wskazówki. Oczekiwania gospodarstw domowych co do szwedzkiej gospodarki za rok gwałtownie spadły, podobnie jak oczekiwania dotyczące osobistych dochodów i gotowość do dużych zakupów. Ocena makroekonomiczna – jak Szwedzi oceniają gospodarkę krajową w porównaniu z dwunastoma miesiącami wcześniej – spadła o równowartość 1,3 punktu indeksu do -33, odczyt klasyfikowany jako poniżej normy.
Szczególnie uderzające w ogólnym obrazie gospodarstw domowych jest zacieranie się różnic między grupami dochodowymi. Przez ostatnie dwa lata gospodarstwa o niższych dochodach były konsekwentnie bardziej ponure niż te o wyższych dochodach. Ta różnica praktycznie się zatarła – nie dlatego, że gospodarstwa o niższych dochodach stały się bardziej optymistyczne, lecz dlatego, że gospodarstwa o wyższych dochodach stały się znacznie mniej. W kwietniu wszystkie grupy dochodowe wykazują mniej więcej podobnie słabe nastroje. Pesymizm, innymi słowy, przesunął się w górę rozkładu dochodów.
Pod względem tytułu prawnego do mieszkania najemcy pozostają bardziej pesymistyczni niż właściciele i osoby spłacające kredyt hipoteczny – zgodnie ze wzorcem z ostatnich dwóch lat, co odzwierciedla zarówno większą ekspozycję najemców na koszty energii, jak i ich słabszą pozycję w bilansie gospodarstwa domowego.
Oczekiwania inflacyjne i droga naprzód
Dwa ostatnie punkty danych z kwietniowego barometru zasługują na szczególną uwagę. Po pierwsze, oczekiwania inflacyjne przedsiębiorstw gwałtownie wzrosły – roczne oczekiwanie inflacji wśród firm skoczyło z 1,7 procent w styczniu do 2,6 procent w kwietniu, co jest znaczącym przesunięciem w górę, odzwierciedlającym zamiary zmiany cen widoczne już w danych o planach cenowych w poszczególnych sektorach.
Po drugie, własne oczekiwania inflacyjne gospodarstw domowych wzrosły do 7,5 procent na najbliższe dwanaście miesięcy – już wysokie i prawdopodobnie odzwierciedlające postrzeganie inflacji jako znacznie poważniejszej, niż odnotują ją oficjalne statystyki. Ta rozbieżność między inflacją postrzeganą a mierzoną jest trwałą cechą szwedzkich badań konsumenckich i stanowi realne ryzyko dla konsumpcji – ponieważ gospodarstwa domowe, które wierzą, że ceny rosną szybciej, niż faktycznie rosną, będą oszczędzać więcej i wydawać mniej, niż uzasadniają obiektywne warunki.
Łącznie kwietniowy barometr maluje obraz Szwecji gospodarczo funkcjonalnej, lecz psychologicznie podzielonej. Jej przedsiębiorstwa poruszają się w trudnym otoczeniu zewnętrznym ze spokojem zbliżonym do normalnego. Jej gospodarstwa domowe – zwłaszcza populacja męska i osoby o wyższych zarobkach – rewidują swoje oczekiwania gospodarcze w sposób, który, jeśli się utrzyma, może przełożyć się na realną powściągliwość konsumpcyjną w nadchodzących miesiącach. Rozbieżność między tymi dwiema Szwecjami jest definiującą historią gospodarczą wiosny 2026 roku.
Źródło: reformbusiness.com