Amerykański przemysł się rozwija – wprost w szok cenowy, nad którym nie ma pełnej kontroli
Najważniejszy wynik: 52,7 pkt po raz czwarty z rzęd
Amerykański przemysł się rozwija – wprost w szok cenowy, nad którym nie ma pełnej kontroli
Amerykański przemysł się rozwija – wprost w szok cenowy, nad którym nie ma pełnej kontroli
Wskaźnik ISM PMI dla przemysłu za kwiecień 2026 r. pokazuje cztery miesiące wzrostu, indeks cen na najwyższym poziomie od 2022 r. oraz rynek pracy, który kurczy się nieprzerwanie od 31 miesięcy
Amerykański przemysł się rozwija – wprost w szok cenowy, nad którym nie ma pełnej kontroli
Wskaźnik ISM PMI dla przemysłu za kwiecień 2026 r. pokazuje cztery miesiące wzrostu, indeks cen na najwyższym poziomie od 2022 r. oraz rynek pracy, który kurczy się nieprzerwanie od 31 miesięcy
OPUBLIKOWANO 28 maja 2026
Najważniejszy wynik: 52,7 pkt po raz czwarty z rzędu
Zgodnie z raportem „Manufacturing PMI® at 52.7%; April 2026 ISM® Manufacturing PMI® Report”, opublikowanym przez Institute for Supply Management 1 maja 2026 r., wskaźnik Manufacturing PMI wyniósł w kwietniu 52,7 proc. – tyle samo co w marcu – co oznacza czwarty z rzędu miesiąc ekspansji po 10-miesięcznym okresie spadków. Odczyt powyżej 50 proc. wskazuje na ekspansję w sektorze przemysłowym; odczyt powyżej 47,5 proc. w dłuższym okresie wskazuje na ekspansję całej gospodarki. Gospodarka jako całość znajduje się obecnie w fazie ekspansji od 18 miesięcy z rzędu.
Przewodnicząca Komitetu ISM ds. Badań Koniunktury Susan Spence zwraca uwagę, że kwietniowy odczyt PMI odpowiada historycznie wzrostowi realnego PKB w tempie około 1,8 proc. w ujęciu rocznym. W kwietniu rozwijały się cztery z sześciu największych branż przemysłu – wyroby transportowe, maszyny, komputery i produkty elektroniczne oraz wyroby chemiczne. Trzy branże zgłosiły spadek: wyroby z drewna, produkty naftowe i węglowe oraz żywność, napoje i wyroby tytoniowe.
Pod względem nastrojów 31 proc. komentarzy respondentów w kwietniu było pozytywnych, a 69 proc. negatywnych – stosunek komentarzy pozytywnych do negatywnych wyniósł 1 do 2,2. Co istotne, wojnę w Iranie wspomniano w 47 proc. wszystkich komentarzy, a cła w 18 proc. Konflikt i polityka handlowa razem zdominowały w kwietniu jakościowy obraz amerykańskiego przemysłu.
Indeks cen: 84,6 – najwyższy od czterech lat
Najbardziej niepokojącym pojedynczym wskaźnikiem w kwietniowym raporcie ISM jest indeks cen (Prices Index), który wyniósł 84,6 proc. – o 6,3 punktu procentowego więcej niż 78,3 proc. w marcu i najwięcej od kwietnia 2022 r., kiedy wynosił również 84,6 proc. Tylko w ciągu ostatnich trzech miesięcy indeks cen wzrósł o 25,6 punktu procentowego. Siedemdziesiąt procent respondentów zgłosiło w kwietniu wyższe ceny surowców, czyli o 10,9 punktu procentowego więcej niż miesiąc wcześniej.
Spence wskazuje trzy współwystępujące czynniki: podwyżki cen stali i aluminium przenoszące się na cały łańcuch wartości, cła nałożone na towary importowane oraz – obecnie – podwyżki cen produktów ropopochodnych, wywołane bezpośrednio konfliktem na Bliskim Wschodzie. Te trzy siły działają jednocześnie i ściskają marże w niemal wszystkich segmentach przemysłu. Żadna branża nie zgłosiła w kwietniu spadku cen surowców.
Towary objęte presją cenową układają się w mapę amerykańskiego przemysłowego łańcucha dostaw: produkty akrylowe, kleje, aluminium (wymieniane przez 29 kolejnych miesięcy), soda kaustyczna, wyroby chemiczne, miedź, olej napędowy, komponenty elektroniczne, fracht, ropa i produkty ropopochodne, opakowania, farby, produkty naftowe, tworzywa sztuczne, żywice polietylenowe, stal (stal i wyroby stalowe pojawiają się w sześciu różnych pozycjach), koszty transportu, wolfram. Szerokość tej listy pokazuje, że nie jest to zjawisko właściwe jednemu sektorowi, lecz powszechna inflacja kosztów nakładów.
Nowe zamówienia: rosną, ale z gwiazdką
Indeks nowych zamówień (New Orders Index) wzrósł po raz czwarty z rzędu, osiągając 54,1 proc. – o 0,6 punktu procentowego więcej niż 53,5 proc. w marcu. To autentycznie pozytywny sygnał: cztery kolejne miesiące wzrostu nowych zamówień po czterech kolejnych miesiącach spadków oznaczają wyraźne odbicie popytu, a stosunek komentarzy pozytywnych do negatywnych dotyczących zamówień, wynoszący 1,6 do 1,0, odzwierciedla ostrożny optymizm.
Jednak sama charakterystyka danych o nowych zamówieniach, jaką przedstawia Spence, wprowadza istotne zastrzeżenie: wiele pozytywnych komentarzy wskazywało, że klienci składali zamówienia właśnie po to, by wyprzedzić podwyżki cen. To popyt przyspieszony – kupowanie dziś, ponieważ czekanie do jutra będzie kosztować więcej. Jest to racjonalna reakcja na sytuację cenową, ale tworzy sygnał popytowy, który przynajmniej częściowo jest sztuczny. Zamówienia składane dziś, by uprzedzić oczekiwane podwyżki cen, nie powtórzą się w przyszłym miesiącu, jeśli te podwyżki rzeczywiście nastąpią; stanowią pożyczanie z przyszłego popytu, a nie prawdziwą ekspansję bazowej konsumpcji.
Z kolei indeks nowych zamówień eksportowych (New Export Orders Index) nadal się kurczył – w kwietniu jego odczyt wyniósł 47,9 proc., czyli o 2 punkty procentowe mniej niż i tak słabe 49,9 proc. w marcu. Jako główne ograniczenie popytu eksportowego wskazywano tarcia handlowe i wojenne; na każdy pozytywny komentarz dotyczący eksportu przypadało 1,6 negatywnego. Wyroby chemiczne, maszyny i urządzenia elektryczne należały do 10 branż, które zgłosiły spadek zamówień eksportowych.
Terminowość dostaw: pięć miesięcy z rzędu wydłużania się czasu
Indeks terminowości dostaw od dostawców (Supplier Deliveries Index) – który jest odwrócony, co oznacza, że odczyt powyżej 50 wskazuje na wolniejsze dostawy – wyniósł w kwietniu 60,6 proc., czyli o 1,7 punktu procentowego więcej niż w marcu. Czas dostaw wydłuża się już od pięciu kolejnych miesięcy, a indeks rósł w każdym z nich. W kwietniu ani jedna branża nie zgłosiła szybszych dostaw – 14 branż zgłosiło dostawy wolniejsze, a żadna szybsze.
Spowolnienie dostaw w takiej skali i przez tak długi czas jest istotnym sygnałem dotyczącym łańcucha dostaw. Oznacza, że czas oczekiwania między złożeniem przez producentów zamówień na surowce i komponenty a ich dostarczeniem systematycznie się wydłuża od początku 2026 r. Główne przyczyny są dobrze znane: zakłócenia na szlakach żeglugowych Morza Czerwonego i Cieśniny Ormuz zmusiły przewoźników do wyboru dłuższych tras alternatywnych, co wydłuża czas tranzytu i zawęża przepustowość; wzrosło zatłoczenie portów; a połączenie napędzanych cłami fal importu w niektórych kategoriach i zakłóceń wywołanych wojną w innych stworzyło środowisko logistyczne pracujące pod prawdziwą presją.
Średni czas realizacji zobowiązań inwestycyjnych wyniósł w kwietniu 174 dni – o cztery dni więcej niż w marcu. W przypadku materiałów produkcyjnych średnia wyniosła 81 dni. Wydłużające się terminy tworzą narastające wyzwanie dla producentów, którzy muszą planować z jeszcze dłuższym wyprzedzeniem w otoczeniu większej niepewności.
Zatrudnienie: 31. miesiąc z rzędu spadku
Indeks zatrudnienia (Employment Index) wyniósł w kwietniu 46,4 proc. – o 2,3 punktu procentowego mniej niż 48,7 proc. w marcu, co oznacza jego 31. kolejny miesiąc spadku po krótkiej ekspansji we wrześniu 2023 r. Od stycznia 2023 r. zatrudnienie w przemyśle spadało w 39 z 40 miesięcy. Stosunek komentarzy dotyczących redukcji zatrudnienia do komentarzy o zatrudnianiu wyniósł 1,7 do 1.
Sześćdziesiąt procent respondentów wskazało, że zarządzanie liczbą pracowników – zamiast zatrudniania – pozostaje normą w ich firmach. Spośród tych, którzy zarządzają stanem zatrudnienia, 34 proc. stosuje zwolnienia, a 43 proc. korzysta z naturalnych odejść lub nie obsadza wolnych stanowisk. Preferowanie naturalnych odejść zamiast zwolnień wynika z doświadczeń z powiązanego z pandemią kryzysu na rynku pracy: producenci, którzy mieli trudności ze znalezieniem pracowników w czasie niedoboru siły roboczej w latach 2021–2022, niechętnie rozstają się na stałe z obecnymi pracownikami i wolą stopniowo zmniejszać zatrudnienie przez naturalną rotację.
To trwałe kurczenie się zatrudnienia w przemyśle, obejmujące 31 z 32 miesięcy, jest jednym z najbardziej jednoznacznych strukturalnych sygnałów w danych ISM. Sugeruje, że nawet gdy produkcja się odbudowała – rośnie nieprzerwanie od sześciu miesięcy – producenci wytwarzają więcej przy tej samej lub mniejszej liczbie pracowników dzięki połączeniu wzrostu produktywności, wdrażania technologii i usprawnień operacyjnych. Spostrzeżenie z Beżowej Księgi (Beige Book), że wzrost produktywności napędzany przez sztuczną inteligencję pozwolił firmom opóźnić lub ograniczyć zatrudnianie, znajduje bezpośrednie ilościowe potwierdzenie w tych danych ISM o zatrudnieniu.
Zapasy klientów: zbyt niskie od 19 miesięcy z rzędu
Indeks zapasów klientów (Customers’ Inventories Index) – mierzący, czy producenci oceniają zapasy swoich klientów jako zbyt wysokie, odpowiednie czy zbyt niskie – wyniósł w kwietniu 39,1 proc., co oznacza 19. kolejny miesiąc w strefie „zbyt niskie”. W ostatnich czterech miesiącach indeks wynosił średnio 39,2 proc., czyli najmniej w tak długim okresie od 25-miesięcznego okresu zakończonego w sierpniu 2022 r., który zbiegł się z falą odbudowy łańcuchów dostaw po pandemii.
Ocena „zbyt niskie” w odniesieniu do zapasów klientów jest zwyczajowo uznawana za pozytywny wskaźnik wyprzedzający przyszłej produkcji: jeśli klienci działają na minimalnych zapasach, będą musieli je uzupełnić, co wygeneruje przyszły popyt na zamówienia. Jedenaście z 18 branż zgłosiło w kwietniu zapasy klientów jako zbyt niskie. To strukturalne wyczerpanie zapasów po stronie klientów jest jednym z powodów, dla których wzrost nowych zamówień utrzymuje dodatni impet mimo rosnącej ogólnej niepewności – podstawowa potrzeba uzupełnienia wyczerpanych zasobów tworzy dolną granicę popytu pod cyklicznymi przeciwnościami.
Połączenie zbyt niskich zapasów klientów i zbyt wysokich cen nakładów stwarza dla producentów niewygodną dynamikę: ich klienci muszą zamawiać więcej, ale koszt realizacji tych zamówień szybko rośnie, ściskając marżę na każdej wyprodukowanej sztuce i komplikując decyzje cenowe. Dane z kwietnia 2026 r. oddają dokładnie to napięcie między odpornością popytu a inflacją kosztów, z którym muszą się mierzyć Rezerwa Federalna i amerykańscy decydenci przy ustalaniu polityki pieniężnej.
PMI jako dokument polityczny
Kwietniowy wskaźnik ISM Manufacturing PMI to nie tylko miara aktywności przemysłowej – to wyjątkowo bogaty dokument polityczny. Połączenie rosnących nowych zamówień (odbicie popytu), kurczącego się zatrudnienia (efektywność strukturalna), szybujących cen (szok energetyczny i celny), wydłużających się dostaw (napięcia w łańcuchu dostaw) i spadających zamówień eksportowych (tarcia handlowe i geopolityczne) opisuje gospodarkę poruszającą się wśród jednoczesnych, sprzecznych sił, które nie układają się w jednoznaczne zalecenie polityczne.
Dla Rezerwy Federalnej indeks cen na poziomie 84,6 proc. jest poważnym sygnałem inflacyjnym – najwyższym od czterech lat, napędzanym przez czynniki (ceny energii, cła), na które podwyżki stóp nie mogą bezpośrednio wpłynąć, ale które przyspieszą oczekiwania inflacyjne, jeśli nie zostaną zaopatrzone w wiarygodną odpowiedź monetarną. Po drugiej stronie stoi rynek pracy w 31. miesiącu spadku zatrudnienia oraz sektor eksportowy zmagający się z przeciwnościami wojennymi i handlowymi, które zaostrzona polityka tylko by pogłębiła.
Głos amerykańskich producentów zapisany w komentarzach respondentów ISM jest bezpośredni: poziom działalności jest przyzwoity, ale koszty rosną, klienci są ostrożni, a konflikt z Iranem rzuca cień na każde założenie planistyczne. Odporność PMI na poziomie 52,7 – cztery miesiące ekspansji z rzędu po 10 miesiącach spadków – oznacza autentyczne odbicie przemysłu. Pytanie, na które dane z kwietnia 2026 r. jeszcze nie odpowiadają, brzmi: czy uda się je utrzymać mimo szoku cenowego, którego skala zależy od wojny, której rozstrzygnięcie nie leży w gestii żadnego producenta, ekonomisty ani bankiera centralnego?
Zatrudnienie: 31. miesiąc z rzędu spadku
Indeks zatrudnienia (Employment Index) wyniósł w kwietniu 46,4 proc. – o 2,3 punktu procentowego mniej niż 48,7 proc. w marcu, co oznacza jego 31. kolejny miesiąc spadku po krótkiej ekspansji we wrześniu 2023 r. Od stycznia 2023 r. zatrudnienie w przemyśle spadało w 39 z 40 miesięcy. Stosunek komentarzy dotyczących redukcji zatrudnienia do komentarzy o zatrudnianiu wyniósł 1,7 do 1.
Sześćdziesiąt procent respondentów wskazało, że zarządzanie liczbą pracowników – zamiast zatrudniania – pozostaje normą w ich firmach. Spośród tych, którzy zarządzają stanem zatrudnienia, 34 proc. stosuje zwolnienia, a 43 proc. korzysta z naturalnych odejść lub nie obsadza wolnych stanowisk. Preferowanie naturalnych odejść zamiast zwolnień wynika z doświadczeń z powiązanego z pandemią kryzysu na rynku pracy: producenci, którzy mieli trudności ze znalezieniem pracowników w czasie niedoboru siły roboczej w latach 2021–2022, niechętnie rozstają się na stałe z obecnymi pracownikami i wolą stopniowo zmniejszać zatrudnienie przez naturalną rotację.
To trwałe kurczenie się zatrudnienia w przemyśle, obejmujące 31 z 32 miesięcy, jest jednym z najbardziej jednoznacznych strukturalnych sygnałów w danych ISM. Sugeruje, że nawet gdy produkcja się odbudowała – rośnie nieprzerwanie od sześciu miesięcy – producenci wytwarzają więcej przy tej samej lub mniejszej liczbie pracowników dzięki połączeniu wzrostu produktywności, wdrażania technologii i usprawnień operacyjnych. Spostrzeżenie z Beżowej Księgi (Beige Book), że wzrost produktywności napędzany przez sztuczną inteligencję pozwolił firmom opóźnić lub ograniczyć zatrudnianie, znajduje bezpośrednie ilościowe potwierdzenie w tych danych ISM o zatrudnieniu.
Zapasy klientów: zbyt niskie od 19 miesięcy z rzędu
Indeks zapasów klientów (Customers’ Inventories Index) – mierzący, czy producenci oceniają zapasy swoich klientów jako zbyt wysokie, odpowiednie czy zbyt niskie – wyniósł w kwietniu 39,1 proc., co oznacza 19. kolejny miesiąc w strefie „zbyt niskie”. W ostatnich czterech miesiącach indeks wynosił średnio 39,2 proc., czyli najmniej w tak długim okresie od 25-miesięcznego okresu zakończonego w sierpniu 2022 r., który zbiegł się z falą odbudowy łańcuchów dostaw po pandemii.
Ocena „zbyt niskie” w odniesieniu do zapasów klientów jest zwyczajowo uznawana za pozytywny wskaźnik wyprzedzający przyszłej produkcji: jeśli klienci działają na minimalnych zapasach, będą musieli je uzupełnić, co wygeneruje przyszły popyt na zamówienia. Jedenaście z 18 branż zgłosiło w kwietniu zapasy klientów jako zbyt niskie. To strukturalne wyczerpanie zapasów po stronie klientów jest jednym z powodów, dla których wzrost nowych zamówień utrzymuje dodatni impet mimo rosnącej ogólnej niepewności – podstawowa potrzeba uzupełnienia wyczerpanych zasobów tworzy dolną granicę popytu pod cyklicznymi przeciwnościami.
Połączenie zbyt niskich zapasów klientów i zbyt wysokich cen nakładów stwarza dla producentów niewygodną dynamikę: ich klienci muszą zamawiać więcej, ale koszt realizacji tych zamówień szybko rośnie, ściskając marżę na każdej wyprodukowanej sztuce i komplikując decyzje cenowe. Dane z kwietnia 2026 r. oddają dokładnie to napięcie między odpornością popytu a inflacją kosztów, z którym muszą się mierzyć Rezerwa Federalna i amerykańscy decydenci przy ustalaniu polityki pieniężnej.
PMI jako dokument polityczny
Kwietniowy wskaźnik ISM Manufacturing PMI to nie tylko miara aktywności przemysłowej – to wyjątkowo bogaty dokument polityczny. Połączenie rosnących nowych zamówień (odbicie popytu), kurczącego się zatrudnienia (efektywność strukturalna), szybujących cen (szok energetyczny i celny), wydłużających się dostaw (napięcia w łańcuchu dostaw) i spadających zamówień eksportowych (tarcia handlowe i geopolityczne) opisuje gospodarkę poruszającą się wśród jednoczesnych, sprzecznych sił, które nie układają się w jednoznaczne zalecenie polityczne.
Dla Rezerwy Federalnej indeks cen na poziomie 84,6 proc. jest poważnym sygnałem inflacyjnym – najwyższym od czterech lat, napędzanym przez czynniki (ceny energii, cła), na które podwyżki stóp nie mogą bezpośrednio wpłynąć, ale które przyspieszą oczekiwania inflacyjne, jeśli nie zostaną zaopatrzone w wiarygodną odpowiedź monetarną. Po drugiej stronie stoi rynek pracy w 31. miesiącu spadku zatrudnienia oraz sektor eksportowy zmagający się z przeciwnościami wojennymi i handlowymi, które zaostrzona polityka tylko by pogłębiła.
Głos amerykańskich producentów zapisany w komentarzach respondentów ISM jest bezpośredni: poziom działalności jest przyzwoity, ale koszty rosną, klienci są ostrożni, a konflikt z Iranem rzuca cień na każde założenie planistyczne. Odporność PMI na poziomie 52,7 – cztery miesiące ekspansji z rzędu po 10 miesiącach spadków – oznacza autentyczne odbicie przemysłu. Pytanie, na które dane z kwietnia 2026 r. jeszcze nie odpowiadają, brzmi: czy uda się je utrzymać mimo szoku cenowego, którego skala zależy od wojny, której rozstrzygnięcie nie leży w gestii żadnego producenta, ekonomisty ani bankiera centralnego?
Źródło: reformbusiness.com